Phần 6 — Configuration: ConfigMap, Secret và projected volumes

Series Kubernetes Toàn Tập — 13 phần:

1. Phần 1 — Tổng quan và kiến trúc

2. Phần 2 — Cài đặt cluster

3. Phần 3 — Workloads

4. Phần 4 — Networking

5. Phần 5 — Storage

6. Phần 6 — Configuration ← bạn đang đọc

7. Phần 7 — Security

8. Phần 8 — Scheduling & Autoscaling

9. Phần 9 — Helm, Operator, CRD

10. Phần 10 — Production

11. Phần 11 — Service Mesh: Istio, Linkerd, Cilium

12. Phần 12 — Multi-tenancy & Multi-cluster

13. Phần 13 — Cluster API, FinOps, AI/ML

Mở đầu

Twelve-Factor App nói: config phải tách khỏi code. Trên K8s nguyên tắc đó được implement qua ConfigMap (config non-sensitive) và Secret (password, token, cert). Phần này đi qua mọi cách inject chúng vào Pod, các pitfall thường gặp, và cách quản lý secret an toàn cho production.

1. ConfigMap — config dạng key/value

1.1 Tạo ConfigMap

Có 4 cách phổ biến:

# 1. Từ literal
kubectl create configmap app-config \
  --from-literal=LOG_LEVEL=info \
  --from-literal=ENV=production

# 2. Từ file
kubectl create configmap app-config \
  --from-file=application.yaml

# 3. Từ thư mục — mỗi file thành 1 key
kubectl create configmap nginx-conf \
  --from-file=./nginx-config/

# 4. YAML khai báo
cat <<EOF | kubectl apply -f -
apiVersion: v1
kind: ConfigMap
metadata:
  name: app-config
data:
  LOG_LEVEL: info
  ENV: production
  application.yaml: |
    server:
      port: 8080
    db:
      host: postgres
      pool: 10
EOF

1.2 Inject ConfigMap vào Pod

Có 3 cách: env var đơn lẻ, envFrom (toàn bộ key), volume mount.

apiVersion: v1
kind: Pod
metadata:
  name: app
spec:
  containers:
  - name: app
    image: myapp:1.0
    env:
    # (a) Env var đơn lẻ
    - name: LOG_LEVEL
      valueFrom:
        configMapKeyRef:
          name: app-config
          key: LOG_LEVEL
    envFrom:
    # (b) Toàn bộ key thành env var
    - configMapRef:
        name: app-config
    volumeMounts:
    # (c) Mount thành file
    - name: config
      mountPath: /etc/app
      readOnly: true
  volumes:
  - name: config
    configMap:
      name: app-config
      items:
      - key: application.yaml
        path: app.yaml   # rename file khi mount

1.3 Khi ConfigMap đổi, container có tự thấy không?

App của bạn vẫn phải hỗ trợ hot reload (watch file, signal SIGHUP) nếu muốn ăn config mới mà không restart. Cách an toàn nhất là restart Deployment khi đổi config:

kubectl rollout restart deployment/api

1.4 Immutable ConfigMap (1.21+ stable)

apiVersion: v1
kind: ConfigMap
metadata:
  name: app-config-v1
immutable: true
data:
  ...

K8s không cho phép edit. Lợi ích: hiệu năng (kube-apiserver không phải watch update) + an toàn (không vô tình overwrite). Workflow: tạo ConfigMap mới có version trong tên, update Deployment trỏ sang.

2. Secret — config nhạy cảm

Secret giống ConfigMap về API nhưng:

• Lưu base64 (không phải encryption — chỉ binary-safe).

• Có nhiều type: Opaque, kubernetes.io/tls, kubernetes.io/dockerconfigjson, kubernetes.io/service-account-token, …

• kubelet cố không log giá trị, không mount lên tmpfs (RAM).

• etcd có thể bật encryption at rest.

2.1 Tạo Secret

# Generic / Opaque
kubectl create secret generic db-creds \
  --from-literal=username=postgres \
  --from-literal=password='S3cur3!P@ss'

# TLS
kubectl create secret tls api-tls \
  --cert=tls.crt --key=tls.key

# Docker registry
kubectl create secret docker-registry regcred \
  --docker-server=registry.example.com \
  --docker-username=ci \
  --docker-password=...
  --docker-email=ci@example.com

2.2 Inject Secret vào Pod

apiVersion: v1
kind: Pod
metadata:
  name: app
spec:
  imagePullSecrets:
  - name: regcred
  containers:
  - name: app
    image: registry.example.com/myapp:1.0
    env:
    - name: DB_PASSWORD
      valueFrom:
        secretKeyRef:
          name: db-creds
          key: password
    volumeMounts:
    - name: tls
      mountPath: /etc/tls
      readOnly: true
  volumes:
  - name: tls
    secret:
      secretName: api-tls
      defaultMode: 0400

2.3 Secret KHÔNG phải vault

Quan trọng cần hiểu: Secret mặc định lưu trong etcd base64, không phải mã hoá. Ai có quyền đọc Secret object trong cluster = có password.

Để tăng cường:

1. Encryption at rest cho etcd — qua EncryptionConfiguration ở kube-apiserver. AES-CBC, AES-GCM, hoặc KMS provider.

2. RBAC nghiêm ngặt — chỉ SA cần mới được get secrets.

3. Audit log bật để biết ai access secret.

4. External secrets manager — Vault, AWS Secrets Manager, GCP Secret Manager, Azure Key Vault. Inject vào K8s qua External Secrets Operator hoặc CSI Secret Store.

2.4 External Secrets Operator (ESO)

Cách hiện đại để đồng bộ secret từ Vault/cloud sang K8s:

apiVersion: external-secrets.io/v1beta1
kind: SecretStore
metadata:
  name: aws-sm
spec:
  provider:
    aws:
      service: SecretsManager
      region: us-east-1
      auth:
        jwt:
          serviceAccountRef:
            name: external-secrets-sa
---
apiVersion: external-secrets.io/v1beta1
kind: ExternalSecret
metadata:
  name: db-creds
spec:
  refreshInterval: 1h
  secretStoreRef:
    name: aws-sm
    kind: SecretStore
  target:
    name: db-creds
  data:
  - secretKey: password
    remoteRef:
      key: prod/db
      property: password

ESO tạo và đồng bộ Secret K8s từ AWS Secrets Manager. Pod consume như Secret bình thường — nhưng nguồn sự thật ở Vault/cloud, có audit log, rotation.

2.5 SealedSecret và SOPS — secret in Git

Nếu bạn dùng GitOps (Argo CD, Flux), không thể commit Secret thường. Hai cách phổ biến:

• Bitnami SealedSecret — controller có private key, encrypt thành SealedSecret object có thể commit Git. Khi apply vào cluster, controller decrypt thành Secret thật.

• SOPS (Mozilla) — encrypt YAML với KMS/PGP, Flux Kustomize tự decrypt khi sync.

3. Projected Volume — gom nhiều source

Cho phép mount ConfigMap, Secret, downwardAPI, ServiceAccountToken vào cùng 1 thư mục:

volumes:
- name: all-in-one
  projected:
    sources:
    - configMap:
        name: app-config
        items:
        - key: application.yaml
          path: app.yaml
    - secret:
        name: db-creds
        items:
        - key: password
          path: db/password
    - downwardAPI:
        items:
        - path: pod-name
          fieldRef:
            fieldPath: metadata.name
    - serviceAccountToken:
        path: token
        audience: vault
        expirationSeconds: 3600

Quan trọng: serviceAccountToken projected là cách K8s 1.20+ inject SA token short-lived, có audience — không còn token vĩnh viễn trong Secret như trước.

4. downwardAPI — pod biết về chính mình

Đôi khi container cần biết tên pod, node, label, request CPU/RAM — không cần gọi API server. downwardAPI inject info đó:

env:
- name: POD_NAME
  valueFrom:
    fieldRef:
      fieldPath: metadata.name
- name: POD_NAMESPACE
  valueFrom:
    fieldRef:
      fieldPath: metadata.namespace
- name: NODE_NAME
  valueFrom:
    fieldRef:
      fieldPath: spec.nodeName
- name: MEMORY_LIMIT
  valueFrom:
    resourceFieldRef:
      containerName: app
      resource: limits.memory
      divisor: 1Mi

App như JVM nên đọc MEMORY_LIMIT để set heap đúng — đừng phụ thuộc cgroup detect (Java cũ tính sai).

5. Pattern: config layering theo môi trường

Một app chạy dev/staging/prod thường khác config. Vài cách phổ biến:

5.1 Kustomize overlays

base/
  deployment.yaml
  configmap.yaml
  kustomization.yaml
overlays/
  staging/
    kustomization.yaml
    configmap.yaml      # patch giá trị riêng staging
  prod/
    kustomization.yaml
    configmap.yaml

# overlays/prod/kustomization.yaml
apiVersion: kustomize.config.k8s.io/v1beta1
kind: Kustomization
resources:
- ../../base
patches:
- path: configmap.yaml
  target:
    kind: ConfigMap
    name: app-config

Kustomize đi kèm kubectl apply -k — không cần cài thêm.

5.2 Helm values

Helm chart có file values.yaml default, override bằng values-prod.yaml:

helm upgrade --install app ./chart -f values-prod.yaml

5.3 Mix: chart + GitOps

Argo CD app point đến chart, chèn valuesFrom file trong Git. Vận hành phổ biến nhất hôm nay.

6. Best practices

• Đừng nhồi binary lớn vào ConfigMap. ConfigMap giới hạn 1MiB (mặc định etcd object). Image, model… để object storage.

• Immutable ConfigMap/Secret + version trong tên cho rollout an toàn:

  Wrap: Off Copy

  app-config-2026-05-11-abc → next deploy → app-config-2026-05-11-xyz

• Restart deployment khi đổi config quan trọng. Volume tự refresh nhưng app phải support; env không refresh.

• Không commit Secret YAML vào Git. Dùng ESO/SealedSecret/SOPS.

• Bật encryption at rest cho etcd. Mất 5 phút config, đỡ thảm hoạ.

• RBAC cho Secret: developer chỉ được tạo Secret trong namespace của họ, không get mọi namespace.

• imagePullSecrets nên gán cho ServiceAccount (gán 1 lần) thay vì khai báo trong từng Pod:

  Wrap: Off Copy

  kubectl patch serviceaccount default \
    -p '{"imagePullSecrets": [{"name": "regcred"}]}'

• SA token: dùng projected token có audience, không tin token vĩnh viễn cũ.

• downwardAPI cho identity tốt hơn parse hostname.

7. Debug ConfigMap/Secret

# Xem nội dung
kubectl get configmap app-config -o yaml
kubectl get secret db-creds -o jsonpath='{.data.password}' | base64 -d

# Pod thấy gì thực sự?
kubectl exec -it <pod> -- env | grep LOG_LEVEL
kubectl exec -it <pod> -- cat /etc/app/app.yaml

# Secret type lạ?
kubectl get secret db-creds -o jsonpath='{.type}'

# Watch update real-time trên volume
kubectl exec -it <pod> -- watch -n 5 ls -lL /etc/app/

8. Tóm tắt

• ConfigMap: config non-sensitive, 3 cách inject (env, envFrom, volume).

• Secret: nhạy cảm — base64, KHÔNG mã hoá. Bật encryption at rest + RBAC + dùng external secrets cho production.

• Projected volume: gộp nhiều source + SA token short-lived.

• downwardAPI: pod tự biết identity và resource limit.

• Immutable + version trong tên cho rollout an toàn.

• GitOps + ESO/SealedSecret/SOPS thay vì commit secret thường.

Trong Phần 7, ta sẽ đi sâu security: RBAC, ServiceAccount, Pod SecurityContext và Pod Security Standards.

← Phần 5 | Phần 7: Security — RBAC, ServiceAccount, SecurityContext →